Xây dựng chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ

Xây dựng chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ trong thời kỳ mới

Quan niệm về chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ

Trong ngôn ngữ Việt" "chuẩn" là "cái được chọn làm căn cứ để đối chiếu, để hướng theo đó mà làm cho đúng", là "cái được công nhận là đúng theo quy định hoặc theo thói quen phổ biến trong xã hội"; chuẩn mực là đúng theo quy định, yêu cầu hoặc theo thói quen phổ biến. Hiện nay, người ta nói nhiều đến chuẩn mực xã hội, chuẩn mực đạo đức, chuẩn mực nghề nghiệp và chuẩn mực của các mặt khác trong đời sống con người. 

Nhìn chung, khi nói tới chuẩn mực là đề cập đến cả những quy tắc, nguyên tắc điều chỉnh hành vi; là cách thức, biện pháp thực hiện hành vi; là yêu cầu cần phải đạt tới mà được xã hội (tập thể) thừa nhận, chấp nhận rộng rãi. Chuẩn mực là những giá trị đã được chắt lọc, kết tinh và được bổ sung phát triển phù hợp với sự phát triển của thực tiễn. Chuẩn mực và tiêu chí hay yêu cầu là những khái niệm có liên quan với nhau, không phải là những cái hoàn toàn khác biệt.

Chẳng hạn như những tiêu chí của con người Việt Nam trong thời kỳ mới cũng có thể xem như là những chuẩn mực cần phải đạt tới. Hay là những yêu cầu về đạo đức mà Hồ Chí Minh nêu ra cho cán bộ, đảng viên nay đã trở thành chuẩn mực đạo đức cơ bản của con người Việt Nam mới. Tuy nhiên, trên thực tế, khi đánh giá, phân loại, xếp hạng, xếp loại sự vật, hiện tượng nào đó thì người ta thường dùng đến tiêu chí và căn cứ vào đó để đánh giá, phân biệt…

Những tiêu chí, yêu cầu khi được thực hiện đạt đến mức cao nhất, ổn định nhất, được thừa nhận và phấn đấu theo thì có thể coi là những chuẩn mực ở một giai đoạn hay một thời kỳ nhất định. Ở đây, khi nói về chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ là không đối lập, khác biệt tuyệt đối với tiêu chí Bộ đội Cụ Hồ. Nhưng mục đích đưa ra chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ không hoàn toàn giống như đề ra tiêu chí (để đánh giá, phân loại…) Bộ đội Cụ Hồ.

Chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ có phạm vi bao quát rộng và gắn liền với các chủ thể trong quân đội ta. Nếu xem Bộ đội Cụ Hồ là một nhân cách mà ở đó kết tinh những giá trị phẩm chất tốt đẹp của cán bộ, chiến sĩ quân đội được Hồ Chí Minh và Đảng ta giáo dục, rèn luyện thì cái hàng đầu phải đề cập đến là mặt chính trị, đạo đức của Bộ đội Cụ Hồ hay thường nói là phẩm chất chính trị, phẩm chất đạo đức. Nhưng "cái gốc" đó chưa đủ mà phải nói tới các mặt, các khía cạnh khác mà cái gốc chính trị, đạo đức không thay thế được như là trình độ, năng lực, phương pháp tác phong công tác; tính dân chủ kỷ luật, đoàn kết… Chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ bao gồm trong đó cả chuẩn mực về phẩm chất và năng lực về đức và tài.

Chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ là chuẩn mực có tính khái quát, phổ biến nhất mà các chủ thể cụ thể thuộc lĩnh vực công tác, ngành nghề nào, cương vị, chức trách, cấp bậc, quân hàm, chức vụ gì cũng phải thừa nhận và phấn đấu để có thể đạt tới mức cao nhất, tốt nhất theo những tiêu chí, tiêu chuẩn và yêu cầu cụ thể về cả mặt định tính và định lượng. Và như vậy thì các đối tượng (chủ thể cụ thể) dựa vào những chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ mà có thể xây dựng chuẩn mực cho phù hợp.

Chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ là cái riêng của Bộ đội Cụ Hồ, cái đã có, cái được xây dựng và khẳng định trong thực tế, nay tiếp tục phát triển. Chuẩn mực đó có những biểu hiện mà chủ thể ngoài quân đội cũng có, nhưng biểu hiện cụ thể qua thực tế thì không hoàn toàn như nhau. Chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ phản ánh bản chất, truyền thống tốt đẹp của quân đội, phản ánh đặc thù yêu cầu về phẩm chất và năng lực của người quân nhân cách mạng hoạt động trong lĩnh vực quân sự.

Cho nên, trong chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ có những đặc trưng, thuộc tính, tính chất mà các chủ thể ngoài quân đội không có được hoặc không nhất thiết phải có. Chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ liên quan đến những yêu cầu về chấp hành điều lệnh, điều lệ và lời thề danh dự của quân nhân… Mặt khác, còn liên quan đến tiêu chí, tiêu chuẩn của nhiều đối tượng khác nhau như của công dân, công chức, của cán bộ, đảng viên… Do đó, việc nghiên cứu xây dựng chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ nhất thiết phải nắm vững những nội dung có liên quan đó.

Sự cần thiết phải xây dựng chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ trong thời kỳ mới

Từ trước đến nay, chúng ta nói nhiều tới Bộ đội Cụ Hồ với những phẩm chất, những nét đẹp của nó và có không ít công trình nghiên cứu về giữ vững và phát huy giá trị Bộ đội Cụ Hồ, phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ. Gần đây có cuộc vận động lớn về "phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ". Song, chưa có công trình độc lập về vấn đề chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ. Nghiên cứu xây dựng chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ đang là việc mới.

Nói thời kỳ trước chưa xây dựng chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ là nói về mặt nghiên cứu lý thuyết, còn trên thực tế, những chuẩn mực vẫn hiện hữu. Nhờ đó, chúng ta có cơ sở để xây dựng chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ. Tuy nhiên, đây là việc khó, khó nhưng cần thiết phải làm. Nếu như thời kỳ trước đã xây dựng được chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ thì thời kỳ mới vẫn phải bổ sung, phát triển cho phù hợp để không bị lạc hậu.

Khẳng định cần thiết phải xây dựng chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ trong thời kỳ mới là vì chuẩn mực đó đang có cơ sở trong thực tiễn, là hệ thống các giá trị, các yêu cầu mà mỗi quân nhân có thể nhận thức và noi theo. Việc thực hiện theo những chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ sẽ có ý nghĩa rất tích cực đối với mỗi cá nhân, với quân đội và tác động ảnh hưởng tới xã hội, tiếp tục góp phần khẳng định bản chất, truyền thống tốt đẹp của quân đội và hình ảnh "Bộ đội Cụ Hồ".

Chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ trong thời kỳ mới về thực chất vẫn là chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ mà quân đội đã dày công xây dựng trong 70 năm qua dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta. Tuy nhiên, chuẩn mực đó phải được phát triển lên một trình độ mới. Đó là chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ được đổi mới, được mở rộng, được bổ sung, điều chỉnh cho phù hợp với sự phát triển của tình hình, nhiệm vụ quân đội trong thời mở cửa, hội nhập quốc tế, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng kinh tế tri thức và đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong điều kiện phát triển mạnh mẽ của khoa học và công nghệ…

Sự cần thiết phải xây dựng chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ với có xây dựng được chuẩn mực đó hay không là những vấn đề khác nhau. Đưa ra được chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ thời kỳ mới để mỗi quân nhân soi vào đó có thể tự đánh giá mình và để phấn đấu làm theo luôn là việc rất cần thiết. Những nhận thức giản đơn về xây dựng chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ hoặc phủ nhận sự cần thiết phải xây dựng chuẩn mực này do những lý do khác nhau là không chấp nhận được.

Vấn đề đặt ra là phải đưa ra được bộ chuẩn mực Bộ đội Cụ Hồ thời kỳ mới với những nội dung lớn có tầm khái quát cao và những biểu hiện cụ thể để theo đó mà đánh giá, mà phấn đấu theo cho xứng danh Bộ đội Cụ Hồ, góp phần giữ gìn và phát huy truyền thống, bản chất tốt đẹp của Quân đội nhân dân Việt Nam trong thời kỳ mới.

                                                                                                                               Chu Tuấn